سید عباس عراقچی، یکی از چهرههای برجسته دیپلماسی ایران، داستان زندگی و مسیر حرفهایاش پر از فراز و فرودهایی است که کمتر به چشم آمدهاند. از کودکی در محله های قدیمی تهران تا میدانهای پرچالش سیاست بینالملل، او گام به گام خود را به عنوان یکی از دیپلماتهای تاثیرگذار کشور تثبیت کرده است. این مقاله تلاش دارد تا نگاهی تازه و عمیق به زندگی شخصی، تحصیلات، فعالیت های سیاسی و نکات کمتر گفتهشده درباره عباس عراقچی بیندازد.
عباس عراقچی در زمستان سال ۱۳۴۱ در تهران به دنیا آمد. خانوادهاش اصالتا به اصفهان بازمیگردد و او در محلههای بهار، پیچ شمیران و هفت تیر بزرگ شد. فقدان پدر در سن ۱۷ سالگی، نقطه عطفی در زندگی او بود که به همراه سه برادر و سه خواهرش، آیندهاش را شکل داد.
در گذشته، منطقهای مرکزی ایران با نام «عراق عجم» شناخته میشد. خانواده عباس عراقچی، به خصوص پدربزرگ او، در تجارت بین اصفهان و این منطقه فعال بودند. به همین دلیل پسوند «چی» که دلالت بر فعالیت تجاری دارد، به نام خانوادگیشان اضافه شد و «عراقچی» شکل گرفت.
در سال ۱۳۵۸ و در حالی که تنها ۱۷ سال داشت، عباس عراقچی دیپلم خود را گرفت اما به دلیل تعطیلی دانشگاهها در پی انقلاب فرهنگی و آغاز جنگ، تحصیل او به تعویق افتاد. از طریق دوستی خانوادگی وارد سپاه پاسداران شد و فعالیت خود را در این نهاد مهم آغاز کرد.
عراقچی در سال ۱۳۶۴ موفق شد در آزمون ورودی دانشکده وزارت امور خارجه قبول شود و پس از اتمام تحصیلات در سال ۱۳۶۸، راه خود را از سپاه جدا و وارد وزارت خارجه شد.
فعالیت رسمی عباس عراقچی به عنوان کارشناس بخش بینالملل آغاز شد و در سال ۱۳۷۳ به سرپرستی نمایندگی ایران در سازمان کنفرانس اسلامی منصوب شد. سپس به عنوان سفیر ایران در فنلاند از ۱۳۷۸ تا ۱۳۸۲ فعالیت کرد.
پس از بازگشت از فنلاند، عراقچی به عنوان رئیس اداره اول اروپای غربی وزارت خارجه منصوب شد و بین سالهای ۱۳۸۴ تا ۱۳۸۶ معاون حقوقی و امور بینالمللی وزارت خارجه بود.
از سال ۱۳۸۶ تا ۱۳۹۰ عباس عراقچی سفیر کشورمان در ژاپن بود. در این دوره، علاوه بر فعالیت دیپلماتیک، همسرش نیز به عنوان نقاش، نمایشگاههای رنگ روغن خود را برگزار کرد.
در سال ۱۳۹۲، عراقچی به عنوان سخنگوی وزارت امور خارجه منصوب شد ولی کمتر از چهار ماه بعد، جای خود را به مرضیه افخم داد.
با آغاز دولت حسن روحانی، عراقچی ابتدا معاون امور حقوقی و بینالمللی شد و سپس به معاونت سیاسی وزارت امور خارجه رسید که تا شهریور ۱۴۰۰ ادامه داشت.
عباس عراقچی به عنوان یکی از چهرههای ارشد تیم مذاکرهکننده هستهای ایران شناخته میشود. او نقشی کلیدی در امضای برجام داشت و به همین دلیل نشان لیاقت و مدیریت را از رئیسجمهور وقت دریافت کرد.
پس از روی کار آمدن دولت ابراهیم رئیسی، عراقچی به عنوان دبیر شورای راهبردی روابط خارجی مشغول به کار شد و در این سمت فعالیتهای مهمی انجام داد.
در مرداد ۱۴۰۳، عباس عراقچی با کسب اکثریت آرا به عنوان وزیر امور خارجه دولت جدید معرفی و منصوب شد.
عراقچی سابقه همکاری با مجلات و نشریات تخصصی حوزه سیاست خارجی را دارد. همچنین، رتبه اول پژوهشگر برگزیده وزارت امور خارجه را کسب کرده و استاد مدعو دانشگاههای معتبر از جمله دانشگاه توکیو بوده است.
از سال ۱۳۷۵ تا کنون در دانشکدههای روابط بینالملل و دانشگاه عالی دفاع ملی تدریس میکند و عضو هیئت علمی دانشکده روابط بینالملل وزارت خارجه است.
عباس عراقچی چندین کتاب تخصصی در حوزه دیپلماسی، تروریسم، برجام و سیاستهای بینالمللی منتشر کرده که از جمله آنها میتوان به «دیپلماسی آبهای فرامرزی» و «قدرت مذاکره» اشاره کرد.
عراقچی سالها پیش با بهاره عبداللهیان ازدواج کرد. این ازدواج که حاصلش دو پسر و یک دختر بود، پس از مدتی به جدایی انجامید.
خانم بهاره عبداللهیان، برخلاف فضای سیاسی خانواده، به هنر نقاشی روی آورد و در زمان ماموریت همسرش در ژاپن نمایشگاههای رنگ روغن برگزار کرد.
در دیماه ۱۴۰۳ عباس عراقچی به همراه همسر دومش، آرزو احمدوند، برای نخستین بار در مراسمی عمومی حاضر شد. این ازدواج حدود شش سال پیش انجام شده و ثمره آن یک دختر خردسال است.
عباس عراقچی فردی آرام و کمحرف است که علاقهمند به ورزشهای سبک مانند آبتنی است و با وجود ظاهر جدی، گاهی از اتفاقات کوچک متاثر میشود.
برادرزاده عباس عراقچی، سید احمد عراقچی، سابقه فعالیت در بانک مرکزی داشت که به اتهامات مالی متهم و مدتی در زندان بود اما در نهایت تبرئه شد.
عباس عراقچی طرفدار تیم فوتبال پرسپولیس است و به خاطر سابقه حضورش در سپاه، در میان برخی جریانهای بسیجی و حزباللهی محبوبیت دارد.
سید عباس عراقچی، با گذر از مسیر دشوار کودکی و ورود به عرصه سیاست و دیپلماسی، توانسته نقش برجستهای در تاریخ معاصر ایران ایفا کند. زندگی او نمونهای از پشتکار، دانش و تعاملات پیچیده سیاسی است که هر چند با چالشها همراه بوده اما به موفقیتهای چشمگیری منجر شده است.
شناخت دقیقتر چهرههای سیاسی و دیپلماتیک مانند عباس عراقچی، کمک میکند تا زوایای مختلف تصمیمگیریها و مذاکرات بینالمللی بهتر فهمیده شود. زندگی و عملکرد این افراد فراتر از اخبار روزمره، داستانی آموزنده و الهامبخش دارد که میتواند الگوی مناسبی برای نسلهای آینده باشد.