مجموعه : هنرهای دستی
بروزرسانی : 16 دی 1402

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

مجله تفریحی و سرگرمی تالاب، 20 خرداد روز ملی صنایع دستی را بـه همه ی کسانی کـه استعدادهای خلاقانه خودرا در خلق کالایی بـه کار میگیرند و قلب را گرم میکنند و ما را شگفت‌زده می کنند، تبریک میگوید. امروز متعلق بـه دنیای تمام عیار دستبافت و کارهای عاشقانه کـه آن قدر برایشان ارزش قائل می شود کـه قیمت گذاری نمی‌شود. می‌خواهیم روز جهانی صنایع دستی رابا نیم نگاهی بـه این هنر ارزشمند جشن بگیریم و نگاهی کوتاه بـه این روز و فلسفه ان داشته باشیم.

شاید در بین تقویم روزهایی وجود داشته باشد کـه زیاد بـه انها توجه نکنیم و بـه اسانی از ان بگذریم. اما اگر تقویم خودرا باز کنید و بـه مناسبت‌هاي‌ ان نگاه کنید، متوجه میشوید کـه امروز روز پاداش دادن بـه آثار هنری اسـت کـه بـه ملت‌ها روح می دهند.

روزی برای بوسیدن دستان زنان و مردانی کـه با فرهنگ غنی خود می آفرینند، آثاری می آفرینند کـه مختص سرزمین خود اسـت و این هنر گرانبها را از نسلی بـه نسل دیگر منتقل میکند تا پایدار بماند و بر سطح جهان بدرخشد.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

روز ملی صنایع دستی در دنیای تولید انبوه و روبات ها مهم اسـت. ما زیبایی و مهارتی را کـه با ساختن چیزها با دست بـه دست می‌آید، یادآوری می‌کنیم. روز پشتیبان و بـه رسمیت شناختن صنعتگری خوب اسـت. چه کالاهای پخته شده، محصولات زیبایی یا صنایع چوبی، لحاف، اسباب بازی ها یا آثار هنری، کسانی کـه کالاهای دست ساز می آفرینند اینکار رابا نگاهی بـه کاردستی انجام می دهند.

برخی سنت‌ها را از نسلی بـه نسل دیگر ادامه می دهند، و برخی دیگر مهارت‌هاي‌ آموخته‌شده دریک حرفه را انتقال می دهند و ان را بـه یک شکل هنری تبدیل میکنند. از صنعت گران گرفته تا آنهایی کـه با سبک التقاطی کـه آثار هنری زیبا و کاربردی و لذت‌هاي‌ دلپذیر خلق می کنند، هر کدام ذره‌اي از اشتیاق خودرا بـه اشتراک می گذراند.

صنایع دستی چیست؟

صنایع دستی بـه کارها و صنایعی اطلاق می شود کـه تمامی مراحل ساخت ان با دست و با ابزار دستی برگرفته از فرهنگ و هنر و بینش و ذوق مردم هر منطقه باشد. در ساخت این صنایع از مواد بومی استفاده می شود و همگی بـه عنوان کالایی برای معرفی ویژگی هاي‌ قومی و فرهنگی هر منطقه محسوب میشوند. تبادل این صنایع منجر بـه نوعی پیوند فرهنگی بین جوامع مختلف و التیام روابط بین انها می شود.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

انسانها فرصتی برای دیدار و شناخت همه ی فرهنگ ها و اقوام ندارند، اما روح ها و ذهن هاي‌ کنجکاو هرروز آرزوی رویایی تازه دارند. دیدن صنایع دستی و هنرهای کاربردی می‌تواند یکی از جذاب ترین راه ها برای شناخت اقوام باشد، زیرا این اثر متشکل از فرهنگ ها و اعتقادات اسـت و هنرمند خلاق با روحیه اي قبیله اي و ملی و با عشق بـه فرهنگ خود شروع میکند. تا اثری نو خلق کند کـه با مصالح موجود، رنگ ها و تزئینات دوست داشتنی کـه برآمده از باورها و آرزوهای سرزمین اسـت، انها را بـه جهانیان بیان کند.

فواید و تاریخچه صنایع دستی

محصولات دست ساز محصولاتی هستند کـه بـه صورت جزئی یا کامل با دست و بدون استفاده از اتومبیل آلات ساخته میشوند. این شامل کالاهایی نمی‌شود کـه با ابزارهای خودکار تولید انبوه می‌شوند.صنایع دستی کـه گاهی اوقات کار دستی یا دست ساز نامیده می شود بـه هر نوع کاری گفته می شود کـه در ان اشیاء مفید و تزئینی کاملاً با دست یا با استفاده از ابزارهای غیر مرتبط با فناوری مانند قیچی، وسایل حکاکی یا قلاب ساخته می شود.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

صنایع دستی میتواند اقتصاد را تقویت کند چرا کـه خرید محصولات دست ساز یک راه عالی برای تقویت اقتصاد محلی اسـت. این امکان را برای تولید کنندگان کالاهای دست ساز فراهم میکند کـه در تجارت باقی بمانند ودر نتیجه منجر بـه ایجاد شغل در جامعه محلی می شود.برخلاف کالاهای تولید شده توسط خودرو، محصولات دست ساز طبق معمولً از کیفیت بالاتری برخوردار هستند زیرا در طول فرآیند ساخت بـه جزئیات توجه زیادی می شود.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

یکی از قدیمی ترین صنایع دستی «دوکرا» اسـت – ریخته‌گری فلزی کـه تا کنون بیش از 4000 مورد در هند مورد استفاده قرار گرفته اسـت. در ایران، زنان هنوز هم سفال‌هاي‌ دست‌ساز با تزئینات نقطه‌دار درست می کنند، مانند سنت سفال‌گری 5000 ساله کلپورگان، محوطه‌ي باستان‌شناسی در نزدیکی روستا.

روز جهانی صنایع دستی

پس از جنگ جهانی دوم کشورهایی کـه صنایع دستی رابا رویکرد هنری و فرهنگی مورد توجه قرار دادند، نخستین کنفرانس بین المللی در 10 ژوئن 1964 در نیویورک برگزار شد. دراین کنفرانس تعدادی از اساتید دانشگاه، هنرمندان، صنعت گران و … از 40 کشور جهان شرکت داشتند. در پایان همایش، تأسیس «شورای جهانی صنایع دستی» بـه عنوان زیرمجموعه یونسکو تصویب شد و دبیرخانه ان در شهر آمستردام هلند راه اندازی شد. این شورا قرار بود اهداف زیر را دنبال کند:

تشویق، کمک و راهنمایی صنعت گران دست ساز و همچنین ارتقای سطح دانش حرفه اي و اطلاعاتی آن ها با توجه بـه زمینه هاي‌ فرهنگی مختلف در کشور های عضو.

حفظ و تقویت صنایع دستی و تجلی ان بـه عنوان رکن اصلی حیات فرهنگی ملت ها.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

ایران نیز درسال 1347 برابر با 1968 بـه عضویت این شورا درآمد و فعالیت خودرا در مجمع آسیا و اقیانوسیه آغاز کرد. ایران درسال 2010 روزی را بـه صنایع دستی پیشنهاد داد و ان را در 10 ژوئن، «20 خرداد» تاریخ تأسیس شورا درنظر گرفت. شورای جهانی صنایع دستی با این پیشنهاد موافقت کرد و این روز بـه نام روز جهانی صنایع دستی نامگذاری شد.

ویژگی های صنایع دستی

هر کار و صنعتی را نمیتوان بـه اسانی در بین صنایع دستی قرار داد. برای ساخت یک محصول بـه عنوان صنایع دستی، ویژگی هاي‌ زیر را باید داشته باشند:

1- نقش و هویت فرهنگی یک ملت «با نگاه فرهنگی»

2- عدم نیاز بـه سرمایه گذاری کلان نسبت بـه سایر رشته هاي‌ صنعتی

3- قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف «شهر، روستا و حتی جوامع عشایری»

4- آسانی ایجاد مراکز تولید

5- دارا بودن ارزش افزوده بالا نسبت بـه سایر صنایع

6- خودکفا و متکی بـه مصالح داخلی

7- کمک بـه رشد و توسعه اقتصاد

8- داشتن زمینه هاي‌ مناسب برای صادرات

صنایع دستی ایران

اقوام مختلف در گوشه و کنار ایران زمین درکنار این مرز پهناور از دیرباز دست بـه تولید صنایع دستی می زدند کـه با خلاقیت و ذوق هنری و ابتکار خود در سراسر جهان شهرت داشتند. تنوع و کیفیت محصولات تولید شده توسط تعداد زیادی از علمای بزرگ باعث شده اسـت کـه صنایع دستی ایران مورد مطالعه قرار گیرد. کارشناسان سازمان صنایع دستی ایران آثار را بر اساس شیوه ها و فنون ساخت دسته بندی کرده اند کـه بر اساس ان 370 رشته صنایع دستی بـه 24 دسته تقسیم میشوند:

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

بافندگی، دستباف، بافتنی، قلاب بافی، چاپ سنتی، نمد، سفال و سرامیک، طراحی شیشه، چرم و مصنوعات چرمی، مصنوعات فلزی، قلم مو، آسیاب، حکاکی و آلیاژهای فلزی، سنگ تراشی، حکاکی روی سنگ و معرق، چوب خرد کردن، دمبرگ و نازک کردن چوب، کنده کاری، حکاکی و سنگ زنی چوب، حصیر بافی، تزئینات، خاتم کاری، کاشی کاری، ملیله کاری، میناکاری، ساخت اشیاء ظریف و هنرمندانه، ساخت زیورآلات، ساخت دست سازهای دیگر.
معرفی عده اي از صنایع دستی ایران

 معرفی برخی از صنایع دستی خاص ایران

1- بافندگی

عده اي از صنایع دستی ایرانی با دارهای افقی یا عمودی بافته میشوند. مانند فرش، گلیم، زیلو و …

2- چاپ سنتی

در بازارهای سنتی و صنایع دستی، پارچه‌ها و محصولات پارچه‌اي بـه نمایش گذاشته میشود کـه بر روی ان از نقاشی‌هایي از هنر و تاریخ ایران استفاده شده اسـت. این نقوش توسط قلم مو، مهر و … ایجاد می شود و آن ها بـه نام «باتیک» یا «قلمکار» شناخته میشوند.

3- روکاری

صنایع دستی مانند سوزن دوزی، قلاب بافی، تور دوزی، جامه دوزی و … کـه با دوخت طرح هاي‌ سنتی بر روی پارچه هاي‌ بی سود بـه وجود می‌آید.

4- سفال و سرامیک

سفال و سرامیک صنایع و ظروفی هستند کـه مواد اولیه ان خاک رس، گل سنگ کوارتز و کائولن اسـت و با دست یا سفال ساخته می شود.

5- کنده کاری، حکاکی روی فلزات و آلیاژها

در هنر یا صنعت نقوش سنتی رابا قلم، چکش و … روی فلز یا آلیاژ می‌تراشند.

6- ساخت زیورآلات

زیورآلات محلی و سنتی کـه با استفاده از طلا، نقره و آلیاژ و سنگ ساخته می شود و توسط هنرمندان و صنعت گران ایرانی انجام میشوند.

7- ساخت صنایع دستی دیگر

صنایع دستی مانند فیروزه «فیروزه تراش»؛ خاتم روی استیل، انواع عروسک هاي‌ محلی، ساخت گیوه و مقنعه، بادبادک و چترهای تزئینی و …

صنایع دستی ایران در فهرست جهانی یونسکو

ایران علاوه بر جاذبه‌هاي‌ تاریخی بی‌نظیر، میراث ناملموس خودرا نیز در لیست میراث جهانی یونسکو بـه ثبت رسانده اسـت کـه شامل عده اي از صنایع دستی نیز میشود:

1-قالی بافی فارس

دستان زنان و دختران کوچ نشینان و امامزاده هاي‌ قشقایی استان فارس سال هاست کـه با نخ هاي‌ پشمی فرش می بافند. ویژگی فرش بافته شده توسط این هنرمندان این اسـت کـه نقشه ها از نظر ذهنی بر اساس فرهنگ و آداب و رسوم عشایری اسـت و شاید هیچکس نتواند دو فرش مشابه را در بین انها پیدا کند. اصالت گل هاي‌ رز رنگارنگ زیبا و کیفیت عالی بافت گرانبها این فرش ها در سراسر جهان خاص، مشهور و چشم نواز اسـت.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

تولید این بافته از همان ابتدا تا آخرین مرحله توسط بانوان انجام می شود. بافندگی قشقایی بـه صورت افقی آماده میشود و بافنده باید برای بافتن روی زمین بنشیند. علت استفاده از دستگاه بافندگی افقی سازگاری با شرایط زندگی عشایری و اسانی حمل ان بر پشت دام بوده و بـه طور سنتی تا بـه امروز حفظ شده اسـت.

2-قالی بافی کاشان

کاشان از دیرباز خانه تاجران فرش مانند خاندان طباطبایی بوده و بـه همین دلیل توانسته اسـت جایگاه خوبی در بازار این قالی بافته پیدا کند. دراین شهر تار و بافت فرش پنبه اي اسـت ودر فرش هاي‌ ظریف از ابریشم نیز استفاده می کنند.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟
در فرش هاي‌ کاشان از نقاشی هاي‌ لچک و ترنج استفاده شده و رنگ هاي‌ خاکستری، قهوه اي، شاه توت، سفید و سیاه در ان بیشتر اسـت. هنر رنگ‌آمیزی، قالی‌بافی و سایر کارهای مربوط بـه تولید این هنر، از پدر بـه پسر و از مادر بـه دختر می رود تا هرگز فراموش نشود.

3- دانش ساخت لنج «کشتی هاي‌ کوچک»

دانش ساخت لنج تنها بـه یک مفهوم اشاره دارد و ان دانش ساخت لنج هاي‌ ایرانی اسـت کـه مردم جنوب ایران و ساکنان خلیج فارس برای سفر های دریایی، تجارت مروارید، ماهیگیری و غواصی  از ان استفاده می کنند.

روز صنایع دستی در ایران چه روزی است؟

آنچه موجب شگفتی جهان دراین زمینه شد، توجه بـه موقعیت خورشید، ماه و ستارگان، استفاده از فرمول ویژه برای ارزیابی طول و عرض جغرافیایی و همچنین عمق آب و پیشبینی آب و هوا در ساخت این لنژها اسـت.

با دست و چوب ساخته می‌شوند. ممکن اسـت ساخت هر لنج تا 50 سال طول بکشد، اما بـه دلیل مقاومت بالا و عمر طولانی، همان‌ گونه تعداد زیادی از ناخداها ترجیح می دهند بـه جای استفاده از قایق هاي‌ فایبرگلاس، در لنجی هاي‌ چوبی بمانند. جایگزینی لنج هاي‌ چوبی با قایق هاي‌ فایبرگلاس، فرهنگ، دانش و مراسم این هنر نامتعارف را از بین می‌برد.

در روز ملی صنایع دستی برای یزرگداشت آن چه می توان کرد؟

1.یک محصول دست ساز بخرید

با خرید چیزی کـه با دست ساخته شده اسـت، از یک کسب و کار یا کارآفرین محلی حمایت کنید. چه یک روپوش توری یا یک قرص نان صنعتی از نانوایی، با خرید یک کالای دست ساز جشن بگیرید.

2.خودتان یک چیز دست ساز بسازید

خلاق باشید و از ابتدا چیزی بسازید! با جست‌وجو در اینترنت و دیدن ویدیو هاي‌ آموزشی خودرا برای تمام کارهایی کـه باید انجام دهید تا خلاقیت خودرا زنده کنید آماده کنید. شـما هرگز نمیدانید – ممکن اسـت یک سرگرمی یا ایده تجاری جدید جرقه بزنید!

3.یک محصول دست ساز هدیه بدهید

با ساختن یا خریدن یک محصول دست ساز برای کسی عشق خودرا نشان دهید. با شخصی سازی ان؛ راه بیشتری را طی کنید. مهم نیست کـه چقدر کوچک اسـت، جذابیت و تفکر مرتبط با محصولات دست ساز وجوددارد.

جستجو در تالاب
جدیدترین مطالب سایت