بایدها و نبایدهای مهریه که حتما باید بدانید
مهریه مالی است که در هنگام عقد برای زن تعیین می شود و مرد موظف است در هر صورت و هر شرایطی طبق خواسته زن آن را پرداخت کند. در دین اسلام مهر عنوان صداق نیز خوانده می شود و دارای نوع های مختلفی می باشد. معمولا میزان آن نیز سکه خانه و وجه نقد می باشد.
به طور کلی هر چیزی که دارای ارزش مالی باشد را می توان به عنوان مهر در نظر گرفت. نوع و اندازه آن نیز بر اساس توافق طرفین عیین می شود. میزان مهریه و پرداخت آن دارای قاعده و قوانینی می باشد که برای آشنایی با بایدها و نبایدهای آن ادامه مقاله را مطالعه نمایید.
مهریه چیست؟
مهریه یا همان مهر و صداق یک حقوق مالی است که به نفع زن در هنگام جاری شدن صیغه نکاح دائم یا موقت تعیین می شود. به محض خواندن صیغه نیز به موجب ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی زن می تواند هرگونه تصرفی که بخواهد در آن داشته باشد.
این مال تنها به زوجه تعلق دارد و هیچ کس دیگری نمی تواند در آن تملک و تصرف داشته باشد. برای تعیین میزان آن هیچ گونه محدودیتی وجود ندارد و طبق توافق طرفین میزان آن مشخص می شود.
انواع مهریه
به طور کلی در تمام ازدواج های اسلامی چه صیغه چه عقد نکاح تعیین مهریه ضروری می باشد و زوج باید آن را پرداخت نماید. از آن جایی که میزان مهر اختیاری می باشد طبق عرف و قانون به چند دسته تقسیم می شوند که حتماً لازم است زوجین قبل از ازدواج تمام این نوع ها را بشناسند و بر اساس آن ها نوع صداق خود را تعیین کنند. در ادامه نوع های مختلفی از آن توضیح داده شده اند.
مهرالمثل
مهرالمثل برای خانم هایی در نظر گرفته می شود که میزان مهریه آن ها به صورت دقیق تعیین نشده باشد و دارای میزان مشخصی نباشد. میزان مهرالمثل بر اساس مهر زوجینی است که در میان نزدیکان زوجه قرار دارند و به تازگی ازدواج کرده اند.
به عنوان نمونه اگر چند نفر از خانواده زن به تازگی ازدواج کرده باشند و میزان مهر آن ها بین ۱۰ تا ۱۵ سکه باشد مهر این خانم نیز به همان اندازه در نظر گرفته می شود. علاوه بر این در تعیین مهرالمثل طبق قانون ۱۰۹۱ شان زن و وضعیت خانواده او در نظر گرفته شده و با توجه به آن مرد باید صداق را پرداخت نماید.
مهرالمسمی
مهرالمسمی میزان مهریه ای است که به صورت دقیق و با توافق زوجین در هنگام نکاح در برگه عقدنامه قید شده است. معمولاً در صورتی که مرد دارای تمکن مالی نباشد به اندازه ۱۱۰ سکه از آن را لازم است پرداخت کند.
مهرالسنه
مهرالسنه میزان مهریه ای است که طبق منابع فقهی تعیین می شود. معمولاً آن را با میزان مهر دختر پیامبر در نظر می گیرند که ۵۰۰ درهم نقره می باشد. این ۵۰۰ درهم نقره در زمان مطالبه زوجه بر اساس نوسانات بازار قیمت گذاری شده و به زن تعلق می گیرد
عندالمطالبه
مهریه عندالمطالبه همان میزان مهری است که در زمان نکاح تعیین شده و بعد از جاری شدن صیغه عقد مرد لازم است آن را به زن تسلیم نماید. در صورتی که مرد دارای تمکن مالی باشد لازم است که آن را به صورت کامل پرداخت نماید. اما در صورت نداشتن شرایط پرداخت کامل عندالمطالبه می تواند درخواست اعسار نماید و در صورت موافقت دادگاه آن را به صورت قسطی پرداخت کند.
عند الاستطاعة
مهریه عندالاستطاعه و پرداخت آن مشروط به دارا بودن استطاعت مالی مرد می باشد. اگر مرد توانایی پرداخت آن را داشته باشد می تواند آن را بپردازد، اما در صورتی که مال کافی برای پرداخت آن نداشته باشد اجباری بر او نیست. تفاوت عندالاستطاعه و عندالمطالبه در این است که عندالمطالبه در صورتی که مرد و دارای تمکن مالی نباشد لازم است آن را به صورت قسطی پرداخت کند. اما در استطاعه در صورت نبود تمکن مالی زوج مجبور به پرداخت آن نمی باشد.
در چه صورتی مهریه به نرخ روز محاسبه نمی شود؟
در تمام ازدواج های اسلامی در زمان عقد مهریه تعیین می شود. اما بعد از گذشت مدتی مهر با سقوط ارزش ریال و بالا بودن تورم این مقدار تعیین شده ارزش خود را از دست می دهد. به عنوان نمونه مبلغی که در سال ۱۳۶۰ تعیین شده ارزش بسیار کمتری در سال ۱۴۰۳ دارد. بنابراین اگر زن تقاضای آن را داشته باشد بر اساس نرخ روز محاسبه شده به او پرداخت می شود.
محاسبه آن به این صورت است که در قانون شاخص هایی وجود دارد که می تواند تورم را برآورد کرده و مبلغ نهایی را تعیین می کنند. اما در صورتی که در هنگام عقد شرط شده باشد که مبلغ تعیین شده در هر زمانی به همان اندازه پرداخت می شود. در این صورت است که دیگر قانون طبق نرخ روز و تورم آن را محاسبه نکرده و همان چیزی که توافق شده را به زوجه تسلیم می کند.
دریافت مهریه در زمان فوت زوج
مهریه بعد از اینکه زوج فوت کند به زن تعلق می گیرد، اما باید بر اساس تاریخ فوت شوهرش محاسبه شود. سپس از اموال به جا مانده از مرد پرداخت می شود و به ترکه ای که به وارثین می رسد ارجحیت دارد. مطالبه آن بعد از فوت شوهر نیز دقیقاً همانند زمانی است که زوج در قید حیات باشد.
در این حالت زوجه بعد از فوت شوهرش از طریق اجرای ثبت و دادگاه می تواند مهر خود را مطالبه نماید. در صورتی که مرد متوفی دو یا چند همسر دائم و موقت داشته باشد تمام زوجین می توانند به صورت جداگانه مهر خود را مطالبه نمایند.
دریافت مهریه بعد از فوت زوجه
مهریه دینی است که بر عهده شوهر است و لازم است آن را پرداخت کند. اما یکی از شروط و بایدهای مهم آن در قید حیات بودن زوجه می باشد. در صورتی که زوجه فوت کرده باشد وارثین وی نمی توانند جهت دریافت مهر اقدام کند.
تعیین سقف قانونی برای پرداخت مهریه
برای تعیین مهریه هیچگونه سقفی تعیین نشده است. دو طرف یعنی خانواده زن و مرد می توانند در زمان عقد هر میزان مالی را که بخواهند توافق کنند. اما با وجود بالا رفتن آمار زندانیان مهر و مشکلات اجتماعی مربوط به آن تصمیماتی راجع به تعیین سقف پرداخت آن در نظر گرفته شده است.
در قانون جدید در صورت نبود تمکن مالی تنها میزان ۱۱۰ سکه ضمانت اجرایی دارد. به این معنی که خانواده ها هر اندازه که بخواهند تعداد سکه به عنوان مهر تعیین می کنند، اما در هنگام پرداخت اگر مرد توانایی مالی نداشته باشد تنها موظف به پرداخت ۱۱۰ سکه می باشد. اما توجه کنید این در صورتی است که مرد توانایی پرداخت بیش از این را نداشته باشد. اگر زوج تمکن مالی داشته باشد باید به صورت تمام و کمال صداق همسر خود را پرداخت نماید.
آیا می‌توان از ارز دیجیتال به عنوان مهریه استفاده کرد؟
در سال های اخیر سوال ارز دیجیتال را می توان به عنوان مهریه در نظر گرفت در میان مردم بسیار رواج یافته است. در مورد این مسئله نظریه های بسیار متفاوتی وجود دارد. به گفته گروهی از وکلا هر چیزی که دارای ارزش مالی داشته باشد و طرفین عقد در زمان عقد بر آن توافق کنند به عنوان مهر در نظر گرفته می شود.
اما این نظریه نیز وجود دارد که مبادله ارز دیجیتال در داخل کشور قانونی نمی باشد پس نمی توان آن را به عنوان مهر قبول نمود. به طور کلی نظرات متفاوتی در این باره وجود دارند اما تاکنون هیچ قانونی در مورد آن به تصویب نرسیده است.
تعیین خانه ای که بعدها قرار است خریداری شود به عنوان مهریه!
امروز برخی از خانواده ها تصمیم می گیرند که برای مهریه دختر خود چند دانگ یا کل خانه ای که قرار از زوج در آینده بخرد را به عنوان مهر تعیین کنند. اما باید توجه داشته باشند که این خانه هنوز خریداری نشده و مالکیت و مالیت آن تحقق پیدا نکرده است. بنابراین نمی توان آن را به عنوان مهر در نظر گرفت.
مالی که دارای شرط مبهم باشد به عنوان مهر باطل می باشد و لازم است این شروط از ابهام خارج شوند تا مورد قبول واقع گردند. به عنوان نمونه می توان در عقدنامه نوشت که خرید خانه یک سال دیگر می تواند صداق یا مهر این خانم باشد. در صورتی که ملک به عنوان صداق تعیین شود باید تمام مشخصات آن در عقدنامه ذکر گردد به عنوان نمونه نوشته شود خانه ۱۱۰ متری در فلان خیابان استان تهران مهر این خانم می باشد.
ویژگی های مهریه
مهریه باید دارای باید و نبایدهای خاصی باشد. این قرارداد در میان زن و مرد جنبه مالی دارد و از جمله اصول اولیه نکاح می باشد. شروط اساسی در مورد مهریه وجود دارند که به قید زیر می باشد.
- مهر تعیین شده حتماً باید مالیات داشته باشد. به این معنی که باید دارای ارزش اقتصادی باشد که بتوان با آن داد و ستد انجام نمود.
- مال تعیین شده حتماً باید قابلیت این را داشته باشد که به تملک زن درآید. به عنوان نمونه نمی توان اموال مشترک و عمومی را در تحت این عنوان در نظر گرفت.
- مالی که به عنوان مهد در نظر گرفته می شود حتماً باید تحت تملک زوج باشد تا در صورت تقاضا به زن تقدیم کرد.
- مهر باید دارای میزان معلومی باشد، به عنوان نمونه نمی توان میزان نامشخصی از زمین را در نظر گرفت.
- مهر باید یک مال معین باشد نمی توان دو تا سه چیز نامشخص را به عنوان مهریه در نظر گرفت.
- زوج باید حتماً قدرت تقدیم و تسلیم مهر را داشته باشد. به عنوان نمونه درخواست یک سنگ نایاب یا انگشتر و گردنبندی که گم شده است دارای ارزش قانونی به عنوان مهریه نمی باشد.
کلام پایانی
مهریه یکی از مهم ترین حق و حقوقی است که برای زن در هنگام عقد در نظر گرفته می شود. بهتر است چه زوج و چه زوجه در مورد آن و باید و نباید هایش اطلاعات کاملی داشته باشند تا به مشکل بر نخورند.
