کوروش کبیر، پادشاه بزرگ هخامنشی و بنیانگذار نخستین امپراتوری جهانی، نهتنها به خاطر قدرت نظامی و مدیریتی خود، بلکه بهسبب اندیشههای انسانی، خردمندانه و عدالتمحورش در تاریخ ماندگار شد. منش و گفتار او، سرشار از تعالیم اخلاقی، فلسفی و انسانی است که پس از گذشت هزاران سال هنوز الهامبخش انسانها در سراسر جهان است. سخنان کوروش، آیینهای از روح بزرگ، خرد ژرف و نگاهی روشن به انسانیت و آزادی است. در ادامه، مجموعهای از سخنان آموزنده و ماندگار او را میخوانید.
هیچگاه بر انسانها حکومت نکن، اگر نمیتوانی
عدالت را در میانشان برقرار سازی.
من بردهداری را از میان بردم، چون
هیچ انسانی سزاوار زنجیر نیست.
بزرگی به تاج و تخت نیست،
به اندیشه و کردار نیک است.
آزادگی را در جان خویش نگهدار،
حتی اگر جهان علیه تو باشد.
دروغ، ریشهی همهی بدیهاست؛
مرد خردمند هرگز از آن یاری نمیجوید.
همیشه کاری کن که دشمن،
از دشمنی با تو شرم کند.
از هر قومی که باشی،
اگر راستی را پاس داری، از منی.
اگر خواستی بر جهانیان فرمان برانی،
نخست بر خویشتن چیره شو.
نیکی را کوچک مشمار، چرا که در دل هر نیکی،
بذری از جاودانگی نهفته است.
دوستی را با راستی آغاز کن، که دروغ
دوستی را به دشمنی بدل میسازد.
سخن، اگر از اندیشه برنیاید،
همچون بادی است که در بیابان میوزد.
تا میتوانی ببخش، اما هرگز فراموش مکن
که چه کسی بر تو ستم کرده است.
فرمانروایی که از خردمندان دوری کند،
خود را از آینده دور کرده است.
خوشبختی در داشتن نیست،
در بخشیدن است.
بگذار دشمن از عدالت
تو بترسد، نه از شمشیرت.
مرد بزرگ، کسی است
که بتواند بر خشم خود پیروز شود.
دانش را بجوی،
حتی اگر تاجی بر سر داری.
پادشاه واقعی کسی است که دلها
را به دست آورد، نه سرزمینها را.
آزادی، حق همهی انسانهاست؛
هیچکس حق ندارد آن را از دیگری بگیرد.
هیچ پیروزی بدون
فروتنی پایدار نمیماند.
بر عدالت پای بفشار،
حتی اگر سودت در ستم باشد.
فرزند من، هرگز به خاطر ترس،
دروغ مگو؛ دروغ ترس را در جانت میکارد.
اگر مردمانت را دوست داری،
آنان نیز تاج تو را پاس خواهند داشت.
زمانی که نمیدانی چه باید کرد،
به راستی پناه ببر.
من آموختم که بر قلبها حکومت کردن،
بزرگتر از بر تخت نشستن است.
سخنان کوروش کبیر، تنها جملاتی تاریخی نیستند؛ بلکه میراثی از خرد، انسانیت و آزادگیاند که برای هر نسل، معنایی تازه و ژرف دارند. او نشان داد که قدرت حقیقی در مهربانی، عدالت و اندیشه است نه در شمشیر و زور. اگر بشر امروز نیز اندکی از فلسفهی زندگی کوروش را در کردار خود بهکار گیرد، جهانی آرامتر، انسانیتر و روشنتر خواهیم داشت. یاد او، یاد عدالت و آزادگی جاودانه است.